स्ञियांवर अत्याचार का होतात किंबहुना हे कधी थांबेल?


अतिशय नाजुक विषय हाताळण्याचा एक मार्मिक प्रयत्न. स्ञियांवर होणारे अत्याचार ह्यात भेदभाव, घरगुती हिंसा,बलात्कार, अपमानास्पद वागणूक ह्या सर्व दृष्टीनं विचार करुन मी मतं मांडण्याचा प्रयत्न केला आहे. कदाचीत माझी मतं पटणार नाहीत.असो.
माझ्या मते सर्वात महत्वाचं सर्वधर्मसमभाव हे म्हणण्यापेक्षा सर्व स्ञी— पुरुष एक समान ही मानसिकता असणं खुप गरजेचं… दुसरं स्ञी हीच स्ञीची वैरीण असते असं म्हणतात त्यात बदल करणं तितकचं गरजेचं. स्ञी ही त्यागमुर्ती, सहनशील ही जी व्याखा आहे तीत बदल करणं. किंबहुना समाज स्विकारेल की नाही हा विचार करुन झालेल्या अत्याचारावर आवाज न उठवता गप्प रहाणं. ही जी डोक्यात ठाण मांडुन बसलेली मानसिकता ह्यात बदल करणं नितांत गरजेचं…
स्ञियांच्या बाबतीत अगदी लहानपणापासुनच तिच्या राहणीमानावर, विचारांवर, तिच्या करीअर वर कळत नकळत बंधन ही लावलीच जातात. बर्‍याच ठिकाणी काही अंशी मुलगा अन् मुलगी मध्ये फरक हा केलाच जातो. मुलगा हा वंशाचा दिवा, घराण्याचा वारसदार ही जी पिढ्या न् पिढ्या असलेली मानसिकता मनुष्यानीच निर्माण केली आहे किंबहुना पुरुष संस्कृतीनं म्हणायला हरकत नाही. ही विचारसरणी स्ञियांच्या डोक्यात ठाण मांडुन बसलेली आहे.ह्याला मोडता तर घालु शकतो.मुलीही मुलां इतक्याच कर्तबगार असतात. मुलींनी केलेल्या कर्तुत्वामुळे आई—वडीलांचेही नाव निघतेच ना? एका दृष्टीनं बघितलं तर घराण्याची ती सुध्दा वारसदार ठरते. म्हणूनच सर्वधर्मसमभाव म्हणण्यापेक्षा सर्व स्ञी—पुरुष एकसमान म्हणणं जास्त योग्य ठरेल…
सासरी जाच होत असेल तर बर्‍याच ठिकाणी समाज काय म्हणेल ह्याचा विचार करुन मुलीला पाठिंबा देण्यापेक्षा घे निभाऊन, होईल सुधारणा, आपल्या लहान बहीन भावांचा विचार कर हेच आई शिकवतअसते.फारकत झाली तर तुला जग एकटं जगु देणार नाही.असे सल्ले दिल्या जातात किंबहुना जग तिला सुखानं जगुच देत नाही.
आपला मुलगा दारु पिऊन सुनेला मारहाण करत असेल तर सासु ही गप्पच बसते.ती फक्त आईच असते पण एक स्ञी म्हणून विचार करत नाही. कन्या भृण हत्यालाही स्ञीचं जबाबदार असते. बर्‍याच ठिकाणी नातवासाठी पुरुषांपेक्षा स्ञीच स्ञीला छळत असते.
एकाच आॅफीस मध्ये काम करणार्‍या स्ञियांच्या बाबतीतही तेच घडत असते. उच्च वर्गातील स्ञिया ह्या मागासवर्गीय स्ञीचा पदोपदी अपमान करत असतात. किंबहुना तिच्याकडुन स्वताःची सुध्दा कामं करुन घेतात. ती सहन करत असते कारण तिला साथ देणारं कोणीच नसतं किंबहुना घरची परीस्थिती बेताची असेल तर तिला त्या नोकरीची गरज असते. बर्‍याच वेळा पुरुषांच्या वाईट नजरेलाही तोंड द्यावं लागतं पण त्याची वाच्यता इतर स्ञियांकडे करु शकत नाही कारण त्याच तिचा अपमान करत असतात. एक स्ञीच दुसर्‍या स्ञीच्या राहणीमानावर बोट ठेवत असते. खुल्या विचारांच्या स्ञीला दुसरी स्ञी कधीच स्विकारत नाही.एक स्ञीच स्ञीची वैरीण असते…
बर्‍याच ठिकाणी मुलगी ही घरातही सुरक्षित नसते.जर नातेवाईकानं तिच्यावर बलात्कार केला तर घराची अन् मुलीची अब्रु जाईल हा विचार करुन त्याची वाच्यता केली जात नाही.
बलात्कार झालेल्या स्ञीची जात, धर्म बघितल्या जातो. बलात्काराचे प्रमाण इतके वाढले आहे की लोकांच्या भावना मरायला लागल्या आहेत. किंबहुना दोन दिवस चर्चा होते अन् नंतर शांतता. पण ठोस निर्णय घेतला जात नाही. बर्‍याच केसेस मध्ये उठविलेला आवाज दाबला जातो तर बर्‍याच केसेस दाबल्या जातात.
स्ञी ही कोणत्याही जाती धर्माची असो तिला न्याय हा मिळालाच पाहिजे ह्यासाठी सर्वांनीच पुढाकार घेतला पाहिजे.
बर्‍याच ठिकाणी आपण स्वताः जाऊ शकत नाही अश्या वेळेस आपण आपली मतं सोशल मिडीयावर मांडु शकतो. म्हणतात ना “Pen is mightier than sword” जर लिहु शकत नाही तर Petition तर sign करु शकतो.
स्ञियांनी वैचारीक पातळीत बदल अन् पिढ्या न् पिढ्या चालत आलेल्या मानसिकते मधे बदल केला तर स्ञियांवर वाढणार्‍या अत्याचारात थोडाफार तरी बदल होईल. एक स्ञीच दुसर्‍या स्ञीवर होणार्‍या अत्याचारावर आवाज उठवु शकते अन् तिच्यात तेवढी ताकद ही असते. पुरुष संस्कृतीला अन् पुरुषांकडुन होणार्‍या अत्याचाराला स्ञियांनी एकवटुन लढा दिला पाहिजे.त्यासाठीचं मानसिकता बदलली पाहिजे…
V.G

एक कप विचार…

एकटे पणावर मात करुन एकांताकडचा प्रवास म्हणजेच स्वः ओळख, अंर्तमनातील निस्वार्थी मनाची साथ,मनस्वी हर्ष अन् समाधानता…

आयुष्य जगणं म्हणजे समाधान, शांती अन् निस्वार्थी मनाला जपणं…दिवस आला की ढकलला म्हणजेचं आयुष्य हे फक्त रेटत असणं…

वास्तविक बघता जन्माला येणारा प्रत्येक व्यक्ती हा स्वतंञ असतो…आपण घेतलेले निर्णय चुक की बरोबर हे ठरवणारे आपणचं असतो अन् तेवढं व्यक्तीगत स्वातंञ हे सर्वांनाच असतं.. तरी सुध्दा आपण घेतलेले निर्णय हे बरोबर की चुक हे समाज अथवा लोकच ठरवत असतात…

अंर्तमनातील प्रवास हा सर्वात अल्हादायक, सौदर्यानी नटलेला,निस्वार्थी, करुणामय अन् तृप्तमय अश्या विविध पैलूंनी भरलेला असतो…हा प्रवास करताना अनेक विचारांनी अडथळे निर्माण केलेले असतात… काही विचार सतत मागे खेचत असतात…विचारांचे द्बंद्बं युध्द् चालु असते..ही युध्द पातळी शमवणं अन् नकारात्मक विचारांवर मात करायला जमलं तर रंगांची उधळण होऊन खर्‍या अर्थानं केलेला प्रवास असतो…

आयुष्य म्हटलं तर साधं,सरळ अन् सोप्प..नाहीतर का?कशासाठी?कोणजाणे?कधी? अशा विविध प्रश्नांचा भडीमार अन् ह्या प्रश्नांची उत्तरं शोधण्यात नाकेनऊ झालेलो आपण…

एखाद्या स्ञीचा परपुरुषाशी शारिरीक संबंध आला तर ती चरिञहीन असते पण पुरुष हा नसतो…स्ञीचं चारिञ्य हे काचेसारखं…पण पुरुषाच्या बाबतीत नसते…खर्‍या अर्थानं चारिञ्याची परीभाषाच वेगळी असते…इतरांना दिलेला आदर, सन्मान,करुणाभाव अन् माणुसकी म्हणजेच चारिञ्य…पण शारिरीक संबंधाला अति महत्व अन् प्राधान्य देत असल्यामुळे चारिञ्य त्यावरच ठरविल्या जाते…वास्तविकता शारिरीक संबंध अन् चारिञ्य हे दोन वेगवेगळे पैलू आहेत..

वय झाले की माणसं जड वाटायला लागतात…पदोपदी त्यांच्या चुकाच दिसतात पण त्यांनी केलेल्या चांगल्या गोष्टी अथवा घेतलेल्या काळजीचा विसर पडलेला असतो…

निरव शांततेपेक्षा वर्दळीत मन अधिक खायला उठते…वर्दळीतल्या एकटेपणा पेक्षा शांततेतील एकांत हा किती तरी पटीनं चांगलाच असतो…

सर्वधर्मसमभाव म्हणण्या पेक्षा सर्व स्ञी—पुरुष एकसमान म्हणणं जास्त योग्य…

V.G

पाऊल…

सुरवातीला सासु सुनेचं नातं हे नवनवलाईचं असतं…एकमेकींशिवाय पानही हालत नसतं…सुनेचं भरभरुन कोडकौतुक चालु असतं तर सासु ही माऊली वाटतं असते…पण हळुहळु भांड्याला भांड लागत जातं..उंबरठ्याच्या आतील कुरबुर उंबरठ्याच्या बाहेर पडायला लागते…अन् मग दोघींची चढाओढ लागते ते झाकाझाक करण्यात..ह्या चढाओढीत उतु चाललेल्या प्रेमाचा दिखावा चटकन लक्षात येतो..

जर दोघींनी एकमेकींच्या चुका स्विकारल्या तर? एकमेकींच्या आवडी निवडी एकमेकींवर लादल्या नाहीतर? अपेक्षांचं ओझं वागवलं नाही तर? कुरबुर उंबर्‍याच्या आतच राहीली तर? व्यक्तीगत स्वातंञ दिलं तर? एकमेकींच्या मतांचा आदर केला तर? कोण कुठं चुकतं हे लक्षात घेऊन आरोप प्रत्यारोप न करता संवाद साधला तर? कुरघोडी न करता मैञीचं नातं जपलं तर?

नातं जपण्यासाठी, नात्यातील सुगंध टिकविण्यासाठी दोघींची भुमिका अत्यंत महत्वाची असते अन् संवाद अत्यंत गरजेचा असतो.. ह्यासाठी दोघींनी पाऊल उचलणं गरजेचं वाटत नाही का?

V.G

लव्ह मॅरेज/अॅरेंज मॅरेज

आम्ही तुम्हाला स्विकारलय ते तुमच्यावर उपकार केलेत….पण अॅरेंज मॅरेज मध्येही तुम्ही सुन— जावई म्हणूनच स्विकारता ना? 😄 नाती ही स्विकारली जात नाही तर जपली जातात…😊 भेटवस्तुंचा स्विकार केल्या जातो..😄

नवरा बायको मध्ये खटके उडाले तर सर्वांचे मत हेच असते माहीतच होत असं होणार…निवडच चुकीची केली आहे…

अॅरेंज मॅरेज वाल्यांचेही खटके उडतात तेव्हा म्हणत नाही आमची निवड चुकीची😂

थोडही चुकले तर गावभर गवगवा….

अॅरेंज मेरेज वाली सुनेच चुकलं तर झाकली मूठ असते…

लव्ह मॅरेज केले की नातच संपुष्टात येत…कडवटपणा अन् ते नकोसे असतात…तरीसुध्दा मुलं चवकशी किंवा फोन करतात किंवा जवळ जातात तर सर्वात पहिले हेच सर्वांच्या मनात येते असं लग्न केल म्हणून आता वाईट वाटत आहे… पश्चाताप करत आहे…

पण अॅरेंज मॅरेज वाले फोन करो ना करो फरक पडत नसतो किंबहुना हे म्हणतात वेळ नसेल, फोन करायला पैसे लागतात…

पैसे तर लव्ह मॅरेज वाल्यांनाही लागतात…

लव्ह मॅरेज सुन आपली नसतेच तिने कितीही मनापासुन प्रेम केल, जिव्हाळा लावला तरी …..

पण आपली ही आपली नसली तरी आपलीच असते😬😄

अॅरेज मॅरेज वाल्यांनी स्वःता सर्व केल किंवा वेगळे झाले तर कौतुकास्पद …

लव्ह मॅरेज वाल्यांना स्वःता केल स्वःता करा अस म्हणतात मग ते कोणाची मदत न घेता स्वःता करतात तर तिकडुनही प्राॅब्लेम असतो…असही नसतं की ते फक्त स्वःताचाच विचार करतात ते सर्वांसाठीही खुल्या मनानी करत असतात😊

एखाद्या फोन केला नाही तर सर्वांच्याच वागण्यात बोलण्यात फरक पडतो…पण कधीही कोणी फोन करुन हे विचारत नाही सर्व ठिक तर आहे ना? लव्ह मॅरेज का केलं हा राग मुलांपेक्षा जास्त महत्वाचा असतो….

पण अॅरेंज मॅरेज वाल्यांच्या बाबतीत नियमच वेगळे असतात…फोन आला नाही तर जीव टांगणीला असतो अन् फोन लगेच जातो….

ही मानसिकता बदलुही शकतही नाही…

V.G

एक कप विचार…

डाव— उजव, आपलं —तुपलं, हेवेदावे, राग—मत्सर,भेदभाव याला थारा नसलेली खर्‍या अर्थानं कुटुंब संस्कृती…

जगाला दाखविण्यासाठी नाती नसतात ती मनापासुन जपायला लागतात अन् त्यात असावी फक्त आपुलकी, जिव्हाळा,आदर अन् पाठिंबा देणारे चार शब्द्….

थोरांपासुन ते लहानापर्यंत हिच मानसिकता असावी..

मनुष्य विचारातही विचारच करत असतो…विचारांतीही विचारच..विचारांच आयुष्य वाढतचं असतं…अगदी मरणाच्या दारावरही शेवटची घटका मोजताना आयुष्य कसं जगलो ह्याचा विचार अन् आणखी जगण्याचा विचार…विचारांची प्रगती होत असते पण बर्‍याच विचारांसवेत मनुष्य ताटकळत अन् स्तब्ध उभा असतो…विचार अन् विचार करत…

मनुष्याला मरणाच्या दारावर असताना आपल्या आयुष्यातील चांगल्या वाईट घडामोडी आठवत असतात…विशेष म्हणजे अशा व्यक्तीच जास्त आठवतात ज्यांनी त्यांना मनापासुन प्रेम दिल असुनही ते त्यांचा राग, तिरस्कार, द्वेष अन् मत्सर करतात… मरणाची घटका मोजताना त्याच व्यक्ती निकट असाव्यात अशी त्यांची शेवटची इच्छाअसते…त्या व्यक्तींनी दिलेला जिव्हाळा आपुलकीचं मुल्य हे शेवटच्या क्षणालाच आठवतं…पण याला काहीही अर्थच उरत नाही…

बदल…

काळानुसार म्हणा, पिढी नुसार अथवा विचारांनुसार झालेला बदल…

वडीलांच्या पिढीत कुटुंबातील शिकलेले इतरांना शिक्षणासाठी, शेतीवाडी अन् घर खर्चासाठी पैसे देत विशेष म्हणजे त्यात सख्खा चुलत असं बघितल्या जात नव्हतं किंबहुना अगदी गावातील व्यक्तींना सढळ हातानं मदत केली जात असे…मनं मोठी, आपुलकी, जिव्हाळा असायचा… उपकाराची जाणीवही अन् कौतुक असायचं…

आमच्या पिढीत मदत केली तर त्याच कौतुक करण्यापेक्षा केलं तर काय झालं… आहे म्हणुन करतात ही भावना…पण करायला मन मोठ लागतं हे कोणालाही जाणवत नाही…

आताची पिढी माझं शिक्षण अन् माझी लाईफ स्टाईल बद्दल जास्त विचार करतात अन् त्यासाठी कोणाकडुन मदतीची अपेक्षा न करता स्वःता धडपड करतात…एका दृष्टीनं बघितल तर त्यांची धडपड कौतुकास्पद पण स्वता पुरता विचार करणं न पटण्यासारखं…

भटकंती…

गावं—गावं किंवा देश परदेश पायाखाली घालणं…तिथली संस्कृती, खाण—पान ह्यावर टाकलेला प्रकाशझोत अन् अनुभव….अश्या भटकंतीच्याही पलिकडली असते ती विचारांची भटकंती…अंर्तमनातील भटकंती…स्वःताचं अस्तित्व अन् स्वःताच्याच विचारांची भटकंती…ह्या भटकंतीला सुरवात होते ते लहानपणापासुन…मनात येणारे विचार अन् प्रश्न…जसजसे मोठे होत जातो तसतसे विचारांत अधिक भर पडत जाते…एक विचार आला की दुसरा, तिसरा कधीच न थांबणारी विचारांची भटकंती…काही विचारांच्या भटकंतीचा शोध लावतो तर काही तिथेच स्तब्ध होतात…कदाचित इतरांचा विचार करुन ती भटकंती तिथेच थांबवतो…बर्‍याच वेळा विचारांचे द्वंद्वं युध्द चालू असते…ती भटकंती चालूच रहाते…कडु गोड अनुभवांचा स्वाद घेत विचारांची भटकंती…नवनवे विचारांची भटकंती…काही मनास, आपल्या तत्वाला न पटणारी अशी सुसंस्कृत विचारांची भटकंती…साखर झोपेत अथवा गाढ झोपेतही स्वप्नांद्वारे ही भटकंती चालूच रहाते..

वास्तविक बघता विचारांच्या ह्या भटकंतीलाही स्वाद, सुसंस्कृतपणा अन् युद्ध् हे असते…

अगदी मरेपर्यंत न संपणारी विचारांची भटकंती….विचारांची ही भटकंती अमुल्य अन् वेगवेगळी असते…

V.G

स्ञिया खरचं स्वःतासाठी जगतात?

अगदी साधं उदाहरण द्यायचचं म्हटलं तर प्रत्येकाच्या घरात असलेले ठेवणीतले भांडे…सुंदर नक्षीकाम असलेली ताटं—वाट्या, पेले…कधीकाळी येणार्‍या पाहुण्यांसाठीच निघणारी ही भांडी…सुबकरीत्या वाढलेली पंचपक्वान्न किंवा मांसाहार..नैञसुखांनीच अर्ध पोट भरुन जावं अशी सजावट… जेवणाचा स्वाद घेऊन पाहुण्यांचं तृप्त झालेलं मन…आपणही त्यात सामिल असतो पण पाहुण्यांचा पाहुणचार कुठे कमी तर पडत नाही ना ह्या धडपडीत… असा पाहुणचार स्वःतासाठी केला तर? आपण काय करतो सर्व पोटातच जाणार आहे…कोण बघतयं…असा विचार करुन जगण्यासाठी चार घास ढकलावेत म्हणून कसही वाढुन घेतो म्हणजे पातळसर भाजीचा रस्सा इकडे तिकडे पसरुन सुक्या भाजीत किंवा कोशींबीरी, चटणी मध्ये मिसळुन जातो…सर्व स्वाद हे एकञ होऊन जातात…नेमकं कळत नाही काय जास्त स्वादिष्ट होते अन् काय नाही? मग स्वःताशीच पुटपुटतो एकाच तर पोटात जाणार आहे… पण स्वःता बघतोय अन् स्वःतासाठी खातोय हा विचार का करु नये? वर्षानुवर्ष ठेवलेली भांडी स्वःतासाठी वापरण्यात हरकत काय आहे?

भांडेच काय पण कपडे—दागिण्यांच्या बाबतीत असचं असतं…काही भरजारी कपडे अथवा दागिने हे लग्नसमारंभात, सणासुदीलाच बाहेर निघतात..प्रत्येक वेळेस समारंभाची आवशकताच कशाला ? एखादी संध्याकाळ मस्त तयार होऊन घालवण्यात हरकत काय आहे? फक्त स्वःतासाठीच…

जेवणाच्या बाबतीतही काही मागे नाही….घरी जेवायला कोणी नसले म्हणजे मुलं—नवरा जेवायला नसले तर स्वःतासाठी काही शिजवतचं नाही…बिस्कीट किंवा चिवडा खाऊनच रहातो…रोज तर प्रत्येकाच्या आवडीचाच स्वयंपाक करतो ना मग आज स्वःताला जे जे आवडतं ते बनवायला हरकत काय आहे….स्वःता सजुन धजुन पुढ्यात मस्त सजवलेलं जेवणाचं पानं ,आवडीची गाणी,अत्तरदाणीतुन शिंपडलेले सुगंधित गुलाबपाणी अन् अशा सुगंधीत वातावरणात फक्त आपणचं….फक्त स्वतासाठी…

नेहमी कुटुंबियां सोबत बाहेर जेवायला जातो अन् तिथेही सर्वांच्याच आवडीचे जेवण मागवतो…एखाद्या वेळेस फक्त आपणचं एकटे स्वःतासाठी जायला हरकत काय आहे…किंबहुना एखादं आपल्या आवडीच्या स्थळाला एकट्यानीच भेट देण्यास हरकत काय आहे?

प्रत्येक वेळेस मुलांचा—नवर्‍याचा विचार…त्यांच्या वेळेनुसारच आपण आपला रोजचा आराखडा करत असतो…एखाद्या वेळेस आराखड्या नुसारच गेल नाही तर…एक दिवस आपल्या मैञिंणीं सोबत अथवा आवडीचा सिनेमा बघितला तर…तोही सतरा वेळा घड्याळ, मोबाईल न बघता…फक्त स्वताःसाठी दिलेला वेळ…

करीयरच्या बाबतीतही असचं असतं…तिला एखादी चांगली संधी मिळाली तर ती घेत नाही…तिथेही तीनी कुटुंबापासुन लांब रहाणं हे इतरांना मान्य नसते…तिथेही तिला स्वःताचीच तिलांजली द्यावी लागते पण पुरुषांच्या बाबतीत विचार वेगळे असतात..त्याच करीयर अन् त्याला मिळालेली संधी ही अधिक महत्वाची असते…

स्ञिया स्वःतासाठी जगतचं नाही…यात चुकी स्ञियांची सुध्दा नसते…पुर्वीपासुन घराघरात तेच संस्कार मनावर टाकले जातात…जर एखादी स्ञी स्वःतासाठी जगायला बघते तर ती संस्कारी नसतेचं…ती स्वार्थी असते…जेव्हा मनुष्य जन्माला येतो तेव्हाच तो स्वतंञ असतो…ती स्ञी असो वा पुरुष…सर्वांना स्वातंञ असते जगण्याचे…पुरुष हा तर जगतचं असतो पण स्ञियांच्या बाबतीत नसतं…तिच्यासाठी नियमचं वेगळे असतात म्हणण्यापेक्षा तिच्यावर लादले जातात ती बंधंन कळत नकळत संस्काराच्या नावानं…का? तर ती स्ञी आहे…स्वःतासाठी जगण्यापेक्षा इतरांसाठी जगणं म्हणजेच ती खरी स्ञी , जगजननी असते हेच संस्कार? वास्तविक बघता सर्व स्ञी—पुरुष हे एकसमानच आहेत…आयुष्य हे एकदाच मिळतं अन् प्रत्येकानं ते मनसोक्त जगावं…

V.G

एक कप विचार…

प्रश्न हे पडायलाच पाहिजे अन् त्यातल्या त्यात प्रश्नांवर प्रश्न पडले की उत्तरं शोधताना नजरे समोर येणारी सत्यता…सत्य जाणुन त्या मार्गावर चालताना येणारे खाचखळगे…बोचणारे काटे अगदी सहज हसत पार करत असते कारण मन हे शांत अन् समाधानी असते…

नाती ही मनापासुन जपली तर खुलणार्‍या कळीसारखी असतात…त्याचा सुगंध मनावर खोलवर रुजुन अधिक खुलत जातात…नात्यातील हा सुगंध टिकविण्यासाठी मनातील राग, द्वेष, मत्सर काढुन मनापासुन आपलं मानल तर नाही तर फक्त जगाला दाखविण्यासाठी दिखावाच असतो…

समोरच्या व्यक्तींच्या मनातले जाणुनही ती नाती मनापासुन जपत असते…अंर्तमनाला होणारी पिडा, यातना सहन करणं म्हणजे निखार्‍यावर चालण्या सारखे असते…कितीही चटके लागले तरी ते सोसत असते कारण मन हे सतत आपलचं मानत असतं.

क्षण न् क्षण जगण्यासाठी जो पर्यंत अंर्तमनाच्या कप्प्यात साचलेलं दुःख, केलेली अवहेलना, झालेला अपमान विसरुन तो बाहेर काढुन फेकत नाही तोपर्यंत जगुच शकत नाही…पण नेमक करावं तरी काय?

डोळ्याच्या कडा ओलावण्या इतपत खळखळुन हसावं कि मनसोक्त रडावं जेणेकरुन वर्षानुवर्ष साचतं गेलेलं भळाभळा आसवं गाळुन बाहेर फेकुन द्यावं…दोनही क्रियेत आसवचं महत्वाची… आसवं गाळली की मन कसं लख्ख आकाशासारखं होतं…

क्षणा क्षणात बदलणारं आयुष्य ….

काही क्षण आपलेपण तर क्षणार्धात परकेपण…

एक क्षण सुखाचा तर एक क्षण दुःखाचा…

जवळ असणारे क्षण तर क्षणातच दुरावा…

गोड आठवणींचे क्षण तर कडु आठवणींचा क्षण…

क्षणभर आनंदाश्रु तर क्षणभर दुःखाश्रु…

क्षणा क्षणातल आयुष्याचं हे गणितच जणू….

शब्दा शब्दांची जुळवा जुळव झाली की आंतरीक भावनाही जुळुन खर्‍या अर्थानं झालेलं प्रेम…परीसिमा नसलेलं अन् दोन जीवांचं आंतरीक मिलन…

प्रत्येकाच्या अंर्तमनात अगदी आईच्या गर्भात असल्यापासुनचा जन्मजात असलेला एक असा कप्पा असतो जो नितळ, स्वच्छ अन् निस्वार्थी मनाचा… वर्षानुवर्ष बंद असलेल्या ह्या अंर्तमनाच्या कप्प्याचं दार जर उघडलं तर आयुष्याचा प्रवास हा सहज, सोपा अन् सुंदर होतो…

एकंदरीत बघितले तर छोटसं आयुष्य, एक छोटं जग अन् त्यात आयुष्याचा भरवसा नाही पण त्यातही एकमेकांचा राग, द्वेष,मत्सर करणे.आपण विसरतो भावी पिढी आपल्या पावलांवर पाऊल ठेवून चालते. भावी पिढीला आपण काय शिकवण देत आहोत.

एक स्ञीच दुसर्‍या स्ञीची वैरी असते असे म्हणतात. अगदी खरे वाटते.एकमेकींच्या आयुष्याच्या तुलनेमुळे द्वेष, मत्सर, राग उत्पन्न होतात.पण वास्तविक पहाता सर्व स्ञियांना आयुष्यात तडजोड,त्याग हा करावाच लागतो.प्रत्येक स्ञीचं आयुष्य हे वेगळं असतं असा विचार केला तर राग, द्वेष,मत्सर होणारच नाही.

इतरांच्या कृतीकडे दुर्लक्ष करणं, सत्याची कास न सोडणं अन् काही गोष्टी वेळेवर सोडणं हे धोरण अंमलात आणलं तर वाईट वाटण्याचा प्रश्नचं उरत नाही…निसर्गावर असलेला ठाम विश्वासचं मन प्रसन्न, उल्हासित ठेवतं…निसर्गाच्या कालचक्रापुढं अन् सत्यापुढं कोणाचं काहीही चालत नाही…

नात्यांच्या बाबतीत मन हे नितळ, स्वच्छ अन् नाती मनापासुन जपली तर जगाला दिखावा करण्याची गरज भासत नाही…दिखावा म्हणजेचं जबरदस्तीनं अन् नाईलाजानं निभावत असलेली नाती तर वाटतात शिवाय आपुलकी,जिव्हाळ्याचा अभाव…

अभिमान असावा पण गर्व नसावा…अभिमानात असतो स्वाभिमान तर गर्व म्हणजे अहम् …इतकं साधं सोप उमगलं तर मीपणा आपसुकचं मिटेलं…

पुरुष रडताना त्याच्या डोळ्यात डबडबलेले आसवं..एक दोन थेंबच गालावर ओघळतात..जणू आसवांना डांबवण्याचा प्रयत्न..थांबवलेल्या आसवांना मार्ग न मिळ्याल्याने पुरुषाच्या नकळतचं ते वाहायला लागतात…पण त्यात आंक्रंदन नसतं…रडणं म्हणजे पुरुषीपणाला लागलेला धक्का..जणू रडताना पुरुषाच्या मनावर असलेलं दडपण..अन् पुरुषांच्या मनावर रुजवलेले हे विचार.. दुःख, यातना ह्यांच्या गाठी पुरुषाच्या मनाच्या आतचं बांधत जातात अन् स्ञीपेक्षा पुरुष हा नैराश्याला पटकन बळी पडतो.त्यानंही मनसोक्त रडावं.रडणं म्हणजे बायकीपणाचं लक्षण हे विचारचं काढुन टाकावेत.शेवटी कितीही झालं तरी तो सुध्दा या पृथ्वीतलावरील एक छोटासा जीवचं आहे ना!

डोळ्यातील भाव अचुकपणे साधता आला तर प्रेमात शब्दांची गरज भासत नाही अन् स्पर्शही तितकाच महत्वाचा…कारण स्पर्श हे बोलके अन् भावनांनी भरलेले असतात…

स्वःताशीच केलेल्या स्पर्धेत स्वःताचं व्यक्तीमत्वं अधिकाधिक खुलत जातं पण इतरांशी केलेली स्पर्धा म्हणजे फक्त जिंकणं….

काळानुसार दिसणं बदलत जातं पण व्यक्तीमत्व हे दिवसेंदिवस खुलत जातं…दिसणं हे बाह्यरुप तर व्यक्तीमत्व म्हणजे आंतरीक रुप…

नाती ह्या जपल्या जातात स्विकारल्या जात नाही… जपणं अन् स्विकारणं यात जमीन—अस्मानाचा फरक असतो…हे उमगलं तर नात्यांमध्ये आपुलकी जिव्हाळा रहातो…

राजकारणं हे फक्त देशातच नाही तर घरातही चालतं…तिळ माञ फरक एवढाच देशातलं राजकारण दिसुन येते पण घरातलं चाललेलं राजकारण हे फक्त त्या व्यक्तीलाच माहित असतं ज्याच्या विरुध्द् खेळ चालु असतो….

प्रत्येक कुटुंबामध्ये आपल्या सख्या—चुलत—मावस—कावस बहीण—भावांच्या मुलांना नाव ठेवली जातात.पण हे विसरता कामा नये ती मुलं आपल्याचं कुटुंबाचा भाग, अंश असतात.एका दृष्टीनं बघितलं तर आपल्याच कुटुंबावर बोट दाखवण्या सारखं असणं. किंबहुना एक बोट मुलांकडे दाखवताना तीन बोटं ही आपल्याकडेही दर्शवीतात. हे जेव्हा उमगेल तेव्हाच ” आपला बाबल्या अन् दुसर्‍यांचा कार्टा” ह्या भावनेला तिलांजली दिल्यासारखं ठरेल…

सत्य पण कटु….

माणसं कळायला लागली की आसवांनाही जाणवतं…जणु आसवंच सांगत असतात कुणासाठी रडावं अन् कुणासाठी नाही…

सत्य अन् असत्याच्या लढाईत असत्याला जिंकण्याची सर्वात जास्त ओढ लागली असते..पण त्यास काय ठाऊक कासव चाल असलेलं सत्यचं शेवटी जिंकतं…

सुख अन् दुःखाच्या पारड्यात सुखाचं पारड अधिक जड असतं..त्यात अधिक संख्या असते ती माणसं अन् शब्दांची…तर दुःखाच्या पारड्यात असतो फक्त एकाकीपणा…

diplomatic चा अर्थ साध्या सरळ भाषेत म्हणजे जे मनात असणं ते ओठांवर नसणं…

हसत खेळत पण टोचुन बोलणारी माणसं ही अधिक घातक असतात पण स्पष्ट, सत्य अन् सडेतोड उत्तरं देणारी कधीच घातक नसतात..

माफ करणं अवघड असुनही माफ करतो…पण जिव्हारी लागलेल्या शब्दांच काय? ते शब्दं सतत काळीज चिरत असतात…विसरण्याचा प्रयत्न केला तरी मनाच्या आतल्या कोपर्‍यात घर करुन बसलेले असतात…

नात्यांमध्ये हक्क अन् अधिकाराची भाषा असणं म्हणजे विचारांची गळचेपी तर होतेच शिवाय अभिव्यक्ती स्वातंञ्य हिरावल्यागत असतं…हक्क— अधिकारापेक्षा आपुलकी, जिव्हाळा अन् ओलावा हे सर्वात महत्वाचं..हेचं नात्याला श्रेष्ठत्व देणारं…

स्वः रहस्य उलगडणं म्हणजेच नविन आयुष्याची सुरवात…

आयुष्य हे साध, सोप अगदी नाकासमोर सरळ चालण्यासारखं असतं…परंतु आपणच त्याला गुंतागुंतीचं करत असतो…चिमटीत पकडता येणार्‍या दुःखाचा बाऊ करत बसतो…आता याक्षणी काय होईल हे सांगु शकत नाही पण भविष्याचा विचारानी सदा चिंताक्रांतीत असतो…इतरांचा हेवा देवा अन् त्यांच्या आयुष्यात डोकावण्यात जरा जास्तच वेळ वाया घालवत असतो…स्वः पेक्षा मी पणाच्या उर्मीतच असतो…आशावादी असण्यापेक्षा अपेक्षा जास्त बाळगत असतो…हसत खेळत जगण्यापेक्षा रडत खडत जगण्यातच धन्यता मानतो…सर्वात महत्वाचे “जग काय म्हणेल” याचाच विचार करुन अख्खं आयुष्य वाया घालतो…

नवरा—बायकोचे भांडण हे हाॅलपर्यंतच मर्यादित असलं पाहिजे…बेडरुम पर्यंत पोहचल्यास नात्यामध्ये अंतर अधिक पडत जाते…

V.G

माणुस होणं इतकं सोप नसतं…

बिल्डींगची साफ सफाई करणारा कर्मचारी एक दिवस आला नाही तर त्याच्या नावानं बोंब मारतो पण त्याला एक कप चहा पाजला पाहिजे हे कधीच कळत नसतं…

मोलकरीणला उरल सुरलं अन्न देण्यातच धन्यता मानतो पण तिला आपल्या शेजारी बसवुन गरम गरम नाश्ता देण्यास मन कधी धजतच नसतं…

देवळातल्या दानपेटीत दान करताना हात सदा सरसावतो पण बाहेर उपाशी असणार्‍या अन् भिक मागणार्‍या लहानग्या मुलांना साधं जेवण देण्यासाठी हात मागेच असतो…

रत्यावरचा कचरा अंगावर उडाला तर सफाई कर्मचार्‍याला शिवी हासडतो..पण त्यानी आपण केलेला कचरा साफ केला म्हणुन कधीही त्याला धन्यवाद म्हणण्यास मन तयार नसतं…

गटार साफ करणार्‍या कर्मचार्‍याला साधं हात धुण्यासाठी पाणी देताना विचार करतो…माझी बादली, मग बाटली जाईल असं वाटतं पण तोही एक जीव आहे हे विसरुन जातो…अनाठायी खर्च करत असतो पण त्यांच्या लेकरांना वह्या—पुस्तक द्याव्यात हा विचार मनाला शिवतच नाही…

दादा—ताई म्हणण्यापेक्षा कचरेवाली अथवा भंगी हिच त्यांची ओळख असते…

दगडाच्या देवाला श्रेष्ठत्व दिलं जात पण जे आपली घाण कचरा साफ करतात ते कनिष्ठ अन् अस्पृश्यच ठरतात…प्रेमाचे चार शब्द अन् विचारपुस करणं हे तर दुरच राहत…

त्यांना शिक्षणाचे धडे देण्यापेक्षा हे त्यांचच काम आहे हिच काळ्या दगडावरची रेघ असते…

खरचं माणुस होण इतकं सोप नसतं…

एकमेकांच्या जातीचा उध्दार अन् जातीभेद करण्यातचं धन्यता मानतो पण माणसाला माणुस म्हणुन वागवण जमतच नाही…

V.G